Khi hương thơm của ngải cứu thổi qua các thanh cửa sổ, khi tiếng trống của những chiếc thuyền rồng đánh thức đầu mùa hè, lễ hội Di sản Văn hóa Phi Vật thể được UNESCO công nhận – Lễ hội Thuyền Rồng, mang trong mình sức hấp dẫn hàng nghìn năm, vạch ra một quỹ đạo rực rỡ trong chòm sao của nền văn minh Trung Hoa.
Nguồn gốc của Lễ hội Thuyền Rồng
Lễ hội Thuyền Rồng là một trong bốn lễ hội truyền thống lớn của Trung Quốc, được tổ chức hàng năm vào ngày thứ năm của tháng âm lịch thứ năm. Năm 2025, lễ hội rơi vào ngày 31 tháng 5. Nguồn gốc của lễ hội vừa huyền bí vừa thơ mộng, với câu chuyện nổi tiếng nhất liên quan đến Qu Yuan.
Lễ hội bắt nguồn từ thời kỳ Chiến Quốc (475-221 TCN), khi nhà thơ yêu nước Qu Yuan tự tử trong tuyệt vọng về sự sụp đổ của quê hương. Người dân đã đua thuyền để tìm kiếm thi thể của ông, và ném những viên bánh rice (hình thức đầu tiên của zongzi) xuống sông để ngăn cá ăn xác ông. Những hành động này dần phát triển thành phong tục đua thuyền rồng và ăn zongzi ngày nay. Tuy nhiên, nguồn gốc của lễ hội còn bắt nguồn sớm hơn nữa từ việc thờ cúng thần rồng của các bộ tộc Bách Việt cổ đại, nơi người dân đua thuyền rồng để cầu mong thời tiết thuận lợi.
Phong tục Lễ hội Thuyền Rồng
Hơn cả một “Lễ hội Zongzi,” nó đại diện cho trí tuệ và lãng mạn của người Trung Quốc trong việc chống lại “Tháng Năm Độc” của mùa hè!
1. Đua thuyền rồng
Linh hồn của lễ hội! Những cuộc đua thuyền rồng diejiao ở Phật Sơn, Quảng Đông, có thể được mô tả như “Nhanh và Điên cuồng” trên mặt nước – lướt đi và quay đầu trong những kênh L chỉ rộng 6 mét, tương đương với cuộc đua trên nước.
2. Zongzi (Bánh tráng nếp)
Người miền Bắc Trung Quốc ưa thích zongzi ngọt với quả táo đỏ và đậu xanh, trong khi người miền Nam thích các phiên bản mặn với lòng đỏ trứng muối và thịt heo. Nhưng những chiếc zongzi đầu tiên thực sự là gạo trong ống tre! Trong thời kỳ Xuân Thu (khoảng 770-476 TCN), “nhựa vòi” được gói trong lá gạo dại đánh dấu nguyên mẫu của zongzi, đã phát triển thành hàng trăm loại.
3. Treo ngải cứu & Đeo túi hương
“Những cành liễu vào ngày Thanh Minh, ngải cứu vào Lễ hội Thuyền Rồng” – ngải cứu và cây thảo mộc được treo trên cửa để trừ tà, trong khi túi chứa ngải cứu, bạc hà và các loại thảo mộc khác làm tươi mát tâm trí và đuổi muỗi.
4. Uống rượu thực quang
Ở một số khu vực dọc theo sông Dương Tử của Trung Quốc, có phong tục uống rượu thực quang. Đây là loại rượu được pha chế với thực quang (sulfide arsenic), thường được trộn với thủy ngân đỏ. Huyền thoại nói rằng nó đuổi tà ma và ngăn ngừa một số bệnh tật. Tuy nhiên, do tính độc của thực quang, việc tiêu thụ trực tiếp đã trở nên hiếm gặp ngày nay, mặc dù nó vẫn xuất hiện trong một số hoạt động truyền thống.
Kết luận
Từ “nhựa vòi” của thời kỳ Xuân Thu đến những loại zongzi đa dạng ngày nay, từ tiếng hò reo của các cuộc đua thuyền rồng đến hương thơm của các túi ngải cứu, Lễ hội Thuyền Rồng không chỉ là tiếng vang của lịch sử, mà còn là di sản văn hóa sống.
